Od czego zależy wybór podparcia
Dobór podparcia zaczyna się od obserwacji, jak ktoś chodzi. Inaczej dobiera się sprzęt osobie, która porusza się pewnie i potrzebuje odciążyć jedną nogę po urazie, a inaczej komuś, kto traci równowagę przy obrocie, przy wstawaniu z fotela albo na progu.
W praktyce wybiera się między trzema rozwiązaniami: laską z jedną stopką, trójnogiem i czwórnogiem. Różnią się powierzchnią podparcia, masą i tym, ile ciężaru ciała można na nie bezpiecznie przenieść. Reszta parametrów, czyli uchwyt, wysokość i rodzaj stopki, decyduje o tym, czy sprzęt będzie używany codziennie, czy po tygodniu wyląduje w kącie.
Laska z jedną stopką: dla kogo wystarczy
Laska przenosi część ciężaru z nogi na rękę i poprawia orientację w przestrzeni, bo daje trzeci punkt kontaktu z podłożem. Sprawdza się przy umiarkowanym bólu stawu biodrowego lub kolanowego, po wygojonym skręceniu, przy mniejszej pewności na nierównym terenie.
Ma jednak warunek wstępny: sprawną rękę i nadgarstek. Osoba z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową dłoni albo po złamaniu nadgarstka nie oprze się na wąskim uchwycie, nawet jeśli nogi wymagają odciążenia.
Laskę trzyma się po stronie przeciwnej niż noga, która boli, i wysuwa jednocześnie z tą nogą. Taki układ bywa zaskakujący dla kogoś, kto sięga po podparcie pierwszy raz, dlatego pierwsze metry warto przejść pod okiem fizjoterapeuty.
Trójnóg i czwórnóg: kiedy potrzebna jest szersza podstawa
Podstawa z trzema albo czterema nóżkami stoi samodzielnie. To zmienia dwie rzeczy. Po pierwsze, sprzęt nie przewraca się przy każdym puszczeniu uchwytu, więc osoba wstająca z krzesła ma się czego złapać. Po drugie, większy rozstaw nóg pozwala przenieść więcej ciężaru bez uczucia, że podparcie ucieka na bok.
Cena za to jest konkretna: masa. Typowy trójnóg aluminiowy waży około 0,75 kg, czyli mniej więcej dwa razy tyle co zwykła laska. Czwórnóg z szeroką podstawą nie wejdzie też na wąskie stopnie schodów, bo wszystkie nóżki muszą stanąć płasko na jednej płaszczyźnie. W domu z klatką schodową bywa to argument rozstrzygający.
Modele z rodziny lasek i podpór, w tym laski dla osób starszych z regulacją wysokości, różnią się deklarowaną nośnością. Producenci podają zwykle wartości od 100 do 130 kg. Ten parametr sprawdza się przed zakupem, gdy użytkownik jest cięższy albo mocno wspiera się na sprzęcie przy każdym kroku.
| Rodzaj podparcia | Stoi samodzielnie | Typowa masa | Schody i wąskie przejścia |
|---|---|---|---|
| Laska z jedną stopką | nie | ok. 0,35 kg | bez ograniczeń |
| Trójnóg | tak | ok. 0,75 kg | możliwe przy szerokim stopniu |
| Czwórnóg z szeroką podstawą | tak | ok. 0,83 kg | utrudnione, podstawa wymaga płaskiej powierzchni |
Wysokość: parametr, który przesądza o reszcie
Pomiar robi się na stojąco, w butach używanych na co dzień, z rękami opuszczonymi swobodnie wzdłuż ciała. Górna krawędź uchwytu powinna wypaść na wysokości zgięcia nadgarstka. Łokieć zostaje wtedy lekko ugięty, a bark nie jest podciągnięty do góry.
Skutki złego ustawienia widać szybko. Laska za wysoka podnosi ramię, męczy kark i po kilkuset metrach zaczyna przeszkadzać zamiast pomagać. Laska za niska wymusza pochylenie tułowia do przodu, co obciąża plecy i pogarsza równowagę, czyli odbiera dokładnie to, po co sprzęt został kupiony.
Modele aluminiowe mają najczęściej regulację w zakresie od około 70 do 95 cm, skokowo co 2,5 cm. Przy takiej rozpiętości ustawienie udaje się dobrać dla większości dorosłych. Warianty składane bywają regulowane w węższym przedziale, na przykład od 80 do 90 cm, więc przy niskim lub bardzo wysokim wzroście trzeba sprawdzić zakres w opisie konkretnego modelu.
Uchwyt, masa i stopka
Uchwyt anatomiczny, dopasowany kształtem do dłoni, rozkłada nacisk na większą powierzchnię i zmniejsza punktowe uciskanie wewnętrznej strony ręki. Wersje z miękką pianką są cieplejsze w dotyku zimą, ale szybciej się brudzą i trudniej je umyć niż gładkie tworzywo.
Masa sprzętu bywa lekceważona przy zakupie, a odczuwa się ją na dystansie. Lekka laska aluminiowa waży około 0,35 kg, trójnóg mniej więcej 0,75 kg. Przy spacerze do sklepu różnica jest niezauważalna, przy godzinnym marszu już nie.
Stopka to element zużywalny i najtańszy w wymianie. Sygnały, że czas na nową: starty bieżnik, stwardniała guma, która ślizga się na mokrych płytkach, oraz stopka przekrzywiona na bok, bo wtedy podparcie nie stoi płasko.
Składana czy sztywna
Laska składana mieści się w torbie i nie blokuje przejścia w poczekalni ani w autobusie. Ma za to więcej połączeń, a każde z nich z czasem się luzuje i zaczyna klekotać. Konstrukcja sztywna jest prostsza i zwykle sztywniejsza pod obciążeniem.
Prosta zasada praktyczna: jeśli sprzęt towarzyszy przez cały dzień, wygrywa wersja sztywna. Jeśli jest zabezpieczeniem na dłuższe wyjścia i resztę czasu leży w torbie, sens ma składana.
- Zmierz wysokość uchwytu do nadgarstka w butach, w których dana osoba faktycznie wychodzi z domu.
- Sprawdź deklarowaną nośność i porównaj ją z masą ciała użytkownika.
- Oceń trasę: schody, progi, żwir czy tylko równy chodnik.
- Weź pod uwagę siłę chwytu, bo ona decyduje między laską a szerszą podporą.
Kompletując wyposażenie dla rodzica, łatwiej porównać kilka wariantów w jednym miejscu, gdzie sprzęt rehabilitacyjny dla seniorów jest opisany parametrami, a nie samym zdjęciem. Zakres regulacji, masa i nośność powinny być podane wprost w karcie produktu.
Najczęstsze pytania
Po której stronie trzymać laskę?
Po stronie przeciwnej do nogi, która boli lub jest słabsza. Laska i ta noga ruszają do przodu razem, dzięki czemu ciężar rozkłada się na dwa punkty zamiast jednego. Przy dolegliwościach obu nóg albo po operacji o sposobie chodzenia decyduje fizjoterapeuta.
Czy laska wystarczy po operacji stawu biodrowego lub kolanowego?
O tym rozstrzyga zespół prowadzący rehabilitację. W pierwszym okresie po zabiegu zwykle używa się kul, które odciążają kończynę mocniej, a laska bywa dopiero kolejnym etapem. Sprzęt dobiera się do aktualnej wydolności, nie do planów.
Jak poznać, że czwórnóg jest za ciężki dla użytkownika?
Po sposobie prowadzenia. Jeśli osoba ciągnie podporę po podłodze zamiast ją unosić, zahacza nóżkami o progi albo po kilku minutach przekłada sprzęt do drugiej ręki, masa jest za duża. Wtedy lepszym wyborem bywa trójnóg albo lekka laska z szerszą stopką.
Jak często wymieniać gumową stopkę?
Nie ma jednego terminu, bo zużycie zależy od tego, ile kilometrów dziennie pokonuje użytkownik i po jakim podłożu. Kontrola raz w miesiącu wystarcza: wystarczy obejrzeć bieżnik i sprawdzić, czy guma nie stwardniała i nie ślizga się na gładkiej posadzce.